การลากิจคืออะไร พร้อมสิทธิ์และเงื่อนไขของลูกจ้างตามกฎหมายไทย
Key Takeaway
- การลากิจตามกฎหมาย คือสิทธิ์ของพนักงานในการลางานเพื่อทำธุระส่วนตัวที่สำคัญ ซึ่งไม่สามารถมอบหมายให้คนอื่นทำแทนได้
- พนักงานมีสิทธิ์ลากิจ ขั้นต่ำ 3 วันทำงานต่อปี ตามกฎหมายแรงงาน โดยไม่ถูกหักเงินค่าจ้าง
- ลากิจปกติแจ้งล่วงหน้าเพื่อธุระส่วนตัวทั่วไป ส่วนลากิจพิเศษหรือฉุกเฉินสามารถลาโดยไม่แจ้งล่วงหน้า ขึ้นอยู่กับนโยบายบริษัทและไม่มีการคุ้มครองตามกฎหมาย
- พนักงานทดลองงานสามารถลากิจได้ ขั้นต่ำ 3 วันต่อปี เหมือนพนักงานประจำ และได้รับเงินค่าจ้างตามปกติหากปฏิบัติตามกฎของบริษัท
สิทธิ์การลาเป็นเรื่องที่ลูกจ้างควรรู้ โดยเฉพาะการลากิจ เพราะเกี่ยวข้องกับสิทธิ์พื้นฐานในการขอลาหยุดทำงานอย่างถูกต้อง หลายคนอาจสงสัยว่าการลากิจตามกฎหมายคืออะไร สามารถลาได้กี่วัน มีเงื่อนไขอย่างไร และต่างจากลากิจพิเศษหรือลากิจฉุกเฉินอย่างไร บทความนี้จะช่วยอธิบายทุกข้อสงสัย พร้อมเคล็ดลับการขอลากิจให้ถูกต้องตามกฎหมาย
การลากิจตามกฎหมายคืออะไร
การลากิจเป็นสวัสดิการตามกฎหมายแรงงานสำหรับพนักงานทุกคน แต่บริษัทก็อาจมีกฎหรือแนวทางเพิ่มเติมเพื่อกำหนดวิธีการลากิจของพนักงานด้วย ตามกฎหมาย การลากิจหมายถึงการลางานเพื่อไปทำภารกิจหรือธุระส่วนตัว ที่พนักงานจำเป็นต้องดำเนินการด้วยตัวเอง ไม่สามารถมอบหมายให้ผู้อื่นทำแทนได้
พนักงานสามารถใช้สิทธิ์การลากิจได้ปีละอย่างน้อย 3 วันทำงาน นอกจากนี้ยังสามารถเลือกลางานครึ่งวัน (เช้าหรือบ่าย) หรือเต็มวัน ตามความจำเป็นของกิจธุระที่แจ้งกับบริษัท
โดยกรณีที่สามารถลากิจได้ มีดังนี้
- ติดต่อทำเอกสารส่วนตัวหรือธุระสำคัญกับหน่วยงานราชการ
- ไปเป็นพยานในชั้นศาล หรือตามนัดหมายหมายศาล
- เข้ารับปริญญาของตัวเอง หรือไปร่วมงานรับปริญญาของครอบครัวหรือญาติพี่น้อง
- พาคนในครอบครัวไปโรงพยาบาลตามใบนัดแพทย์
- จัดการเรื่องอุบัติเหตุของสมาชิกในครอบครัว
- ไปร่วมงานศพของคนสนิทหรือบุคคลสำคัญ
- ทำพิธีกรรมทางศาสนา หรือปฏิบัติตามความเชื่อส่วนบุคคล
- ไปสอบข้าราชการ สัมภาษณ์งาน หรือติดต่อสมัครงานในรัฐวิสาหกิจ
- ไปสอบหรือต่อใบขับขี่
- ไปสอบกรณีเรียนต่อระดับปริญญาโทขึ้นไป ที่ตรงกับวันทำงาน
- ร่วมงานมงคลสมรสหรืออุปสมบทของบุตร
- กรณีฉุกเฉินส่วนตัวอื่นๆ
การลากิจกับการลากิจพิเศษ ต่างกันอย่างไร
การลากิจปกติ และ ลากิจพิเศษ เป็นสิทธิ์ตามกฎหมายที่พนักงานทุกคนสามารถยื่นขอได้ โดยการหักเงินเดือนขึ้นอยู่กับนโยบายของบริษัท ทั้งสองประเภทมีความแตกต่างกันดังนี้
การลากิจปกติ
การลากิจปกติ คือการลาเพื่อไปทำธุระส่วนตัวที่สำคัญ ซึ่งไม่มีใครสามารถทำแทนได้และต้องแจ้งล่วงหน้า ตัวอย่างเช่น
- ไปติดต่อหน่วยงานราชการ หรือทำเอกสารสำคัญ
- ไปทำหรือยื่นต่ออายุใบขับขี่
- ไปสอบข้าราชการหรือรัฐวิสาหกิจ
- ไปสอบกรณีเรียนปริญญาโทขึ้นไป ตรงกับวันทำงาน
- ไปร่วมงานมงคลของบุตร หรือเข้าร่วมงานรับปริญญาของตัวเอง
- พาคนในครอบครัวไปโรงพยาบาลตามใบนัดแพทย์
การลากิจพิเศษ
การลากิจพิเศษ คือการลากิจฉุกเฉินที่เร่งด่วนมากๆ โดยไม่สามารถแจ้งล่วงหน้าได้ การลากิจประเภทนี้ไม่ได้คุ้มครองตามกฎหมายแรงงาน ขึ้นอยู่กับข้อตกลงและนโยบายของบริษัท ซึ่งอาจกำหนดให้แสดงหลักฐานเพื่อไม่ให้ถูกหักเงิน
ตัวอย่างกรณีการลากิจพิเศษ ได้แก่
- สมาชิกในครอบครัวเกิดอุบัติเหตุ
- เหตุฉุกเฉินส่วนตัว เช่น รถเสีย หรืออุบัติเหตุที่ทำให้ไม่สามารถมาทำงานได้
- สมาชิกในครอบครัวหรือญาติใกล้ชิดเสียชีวิต
การลากิจตามกฎหมาย ลาได้กี่วัน?
การหักเงินจากการลากิจขึ้นอยู่กับประเภทและจำนวนวันลา ดังนี้
- พนักงานสามารถใช้สิทธิ์ลากิจปกติ ทำธุระส่วนตัวที่ไม่สามารถมอบหมายให้คนอื่นทำแทนได้ ไม่น้อยกว่า 3 วันต่อปีโดยไม่ถูกหักเงิน
- หากลากิจเกิน 3 วันต่อปี สามารถลาได้ตามปกติ แต่อาจถูกหักเงินค่าจ้าง ตามกฎหมายและนโยบายบริษัท
- พนักงานสามารถเลือกใช้สิทธิ์ลากิจเกิน 3 วัน เป็นวันลาพักร้อนแทน เพื่อไม่ถูกหักเงิน โดยต้องปฏิบัติตามข้อบังคับของบริษัท
- สิทธิ์การลากิจสามารถเลือกลาเต็มวันหรือครึ่งวัน การนับชั่วโมงหรือนับวันลา ขึ้นอยู่กับนโยบายของบริษัท
ขั้นตอนการใช้สิทธิ์การลากิจตามกฎหมายแรงงาน
- แจ้งความประสงค์ลากิจล่วงหน้าให้หัวหน้างานหรือฝ่ายบุคคลทราบ (สำหรับลากิจปกติ)
- ระบุวันและเวลาที่ต้องการลา (เต็มวันหรือครึ่งวัน) และเหตุผลการลาให้ชัดเจน
- รอการอนุมัติจากบริษัท ตามนโยบายและข้อบังคับ
- หากเป็นลากิจเกิน 3 วัน หรือกรณีพิเศษ อาจต้องแสดงหลักฐานประกอบ เพื่อไม่ให้ถูกหักเงิน
- บันทึกวันลาในระบบของบริษัท หรือแจ้งฝ่ายบุคคลเพื่อบันทึกสิทธิ์การลา
- ปฏิบัติตามเงื่อนไขของบริษัท เช่น การใช้สิทธิ์ลาพักร้อนแทน หากต้องการหลีกเลี่ยงการถูกหักเงิน
ตัวอย่างเหตุผลในการใช้สิทธิ์ลากิจที่พบบ่อย
- ไปติดต่อหน่วยงานราชการ หรือทำเอกสารสำคัญส่วนตัว
- ไปทำหรือยื่นต่ออายุใบขับขี่
- พาคนในครอบครัวไปโรงพยาบาลตามใบนัดแพทย์
- เข้าร่วมงานรับปริญญาของตัวเอง บุตรหรือญาติ
- ไปร่วมงานมงคลหรือพิธีสำคัญของครอบครัว
- ไปสอบข้าราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือสอบเรียนต่อ
- ไปเป็นพยานในชั้นศาล หรือตามนัดหมายหมายศาล
- จัดการเหตุฉุกเฉินส่วนตัว เช่น รถเสีย อุบัติเหตุ
- สมาชิกในครอบครัวหรือญาติใกล้ชิดเสียชีวิต
- ทำพิธีกรรมทางศาสนา หรือปฏิบัติตามความเชื่อส่วนบุคคล
พนักงานใช้สิทธิ์ลากิจตามกฎหมาย นายจ้างหักเงินได้ไหม?
พนักงานสามารถใช้สิทธิ์ลากิจตามกฎหมายปกติได้อย่างน้อย 3 วันทำงานต่อปี โดยมีกฎหมายแรงงานคุ้มครองว่าจะไม่ถูกหักเงิน ระยะเวลาการแจ้งล่วงหน้าขึ้นอยู่กับนโยบายและข้อบังคับของบริษัท
หากปฏิบัติตามระเบียบเรียบร้อย บริษัทไม่มีสิทธิ์หักเงินของพนักงานที่แจ้งลากิจตามกฎหมายและข้อบังคับของบริษัท แต่หากลากิจเกิน 3 วันต่อปี หรือแจ้งไม่ตรงตามเงื่อนไขของบริษัท บริษัทสามารถพิจารณาหักเงินค่าจ้าง โบนัส เบี้ยขยัน หรือสวัสดิการอื่น หรืออนุมัติหรือไม่อนุมัติการลากิจโดยไม่หักเงินได้ตามนโยบาย
พนักงานที่ยังไม่ผ่านโปร ลากิจได้ไหม?
พนักงานที่ยังไม่ผ่านโปรหรืออยู่ในช่วงทดลองงาน สามารถใช้สิทธิ์ลากิจได้ตามปกติ มีสิทธิ์ขั้นต่ำ 3 วันทำงานต่อปีเหมือนกับพนักงานประจำ ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พนักงานกลุ่มนี้จะได้รับเงินค่าจ้างตามปกติ ไม่ถูกหักเงิน และไม่มีการพิจารณาหักเบี้ยขยันหรือโบนัส หากแจ้งลากิจล่วงหน้าตามกฎระเบียบขององค์กร และใช้สิทธิ์ไม่เกินขั้นต่ำที่กฎหมายแรงงานกำหนด
สรุป
พนักงานทุกคนมีสิทธิ์ลากิจปกติขั้นต่ำ 3 วันทำงานต่อปีตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน โดยไม่ถูกหักเงินค่าจ้าง พนักงานที่ยังไม่ผ่านโปรหรืออยู่ในช่วงทดลองงานก็มีสิทธิ์เท่าเทียมกัน การลากิจตามกฎหมายใช้สำหรับธุระส่วนตัวที่สำคัญ ซึ่งไม่สามารถมอบหมายให้คนอื่นทำแทนได้ เช่น ติดต่อราชการ พาคนในครอบครัวไปโรงพยาบาล หรือเข้าร่วมงานสำคัญ พนักงานต้องแจ้งลากิจล่วงหน้าตามนโยบายบริษัท
ส่วนการลากิจพิเศษหรือฉุกเฉินสามารถลาโดยไม่แจ้งล่วงหน้า ขึ้นอยู่กับข้อกำหนดและนโยบายของบริษัท หากลากิจเกิน 3 วันต่อปี บริษัทสามารถพิจารณาหักเงินค่าจ้าง โบนัส หรือสวัสดิการอื่น หรือให้ใช้วันลาพักร้อนแทนได้ สิทธิ์การลากิจสามารถเลือกเต็มวันหรือครึ่งวัน การนับวันหรือนับชั่วโมงขึ้นอยู่กับนโยบายบริษัท ตัวอย่างเหตุผลที่พนักงานมักลากิจ เช่น ไปสอบราชการ สอบเรียนต่อ ทำใบขับขี่ งานมงคลของครอบครัว หรือเหตุฉุกเฉินส่วนตัว
การปฏิบัติตามขั้นตอนและนโยบายของบริษัทช่วยให้พนักงานได้รับสิทธิ์ครบถ้วนโดยไม่ถูกหักเงิน ถ้าคุณกำลังมองหาโอกาสใหม่ๆ ที่ช่วยให้คุณบรรลุเป้าหมายในชีวิต อย่าลืมหางานผ่าน jobsdb แพลตฟอร์มหางานที่รวบรวมตำแหน่งงานหลากหลายสาขาให้ได้เลือกสรร
บทความอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
- กฎหมายแรงงาน วันลาหยุด
- แอบนายสมัครงาน ทีเด็ดเคล็ดลับเมื่อต้องหางานใหม่ไม่ให้หัวหน้ารู้
- สิทธิวันลาป่วยของพนักงาน
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการลากิจตามกฎหมาย (FAQ)
ลากิจฉุกเฉินสามารถลาได้ทันทีไหม?
การลากิจฉุกเฉินสามารถลาได้โดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า แต่ขึ้นอยู่กับนโยบายของบริษัทว่ารับรองเหตุฉุกเฉินประเภทไหน พนักงานควรแจ้งหัวหน้างานหรือฝ่ายบุคคลทันทีที่เกิดเหตุเพื่อให้บริษัทรับทราบและบันทึกวันลา
บริษัทสามารถปฏิเสธการลากิจได้ไหม?
บริษัทสามารถพิจารณาอนุมัติหรือไม่อนุมัติการลากิจได้ โดยเฉพาะกรณีที่แจ้งไม่ตรงตามเงื่อนไขของบริษัท หรือเกินสิทธิ์ตามกฎหมาย สำหรับลากิจพิเศษ การอนุมัติขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของบริษัท
การลากิจตามกฎหมายต่างจากลาพักร้อนอย่างไร?
การลากิจตามกฎหมายเป็นสิทธิ์ขั้นต่ำ 3 วันต่อปี สำหรับธุระส่วนตัวที่สำคัญโดยไม่หักเงินค่าจ้าง ส่วนลาพักร้อนเป็นสิทธิ์เสริมที่บริษัทให้เพิ่มเติม ใช้สำหรับการพักผ่อนหรือกิจกรรมส่วนตัวตามนโยบายบริษัท
ต้องมีเอกสารประกอบการลากิจไหม?
สำหรับลากิจปกติ บางกรณีอาจไม่ต้องใช้เอกสาร หากแจ้งล่วงหน้าตามนโยบายบริษัท แต่สำหรับลากิจพิเศษหรือกรณีฉุกเฉิน บริษัทอาจขอหลักฐานประกอบเหตุผล เช่น ใบรับรองแพทย์ ใบแจ้งเหตุฉุกเฉิน เพื่อใช้ยืนยันและไม่ถูกหักเงิน
สามารถลากิจติดต่อกันหลายวันได้ไหม?
สามารถลากิจติดต่อกันหลายวันได้ แต่ต้องแจ้งและได้รับอนุมัติจากบริษัทตามนโยบาย หากเกิน 3 วันต่อปี การลากิจต่อเนื่องอาจมีผลต่อการหักเงินค่าจ้าง โบนัส หรือสวัสดิการ ขึ้นอยู่กับข้อบังคับของบริษัท
