Cognitive Bias ไม่ติดแต่ก็ผิดไปหมด ลำเอียงมากกว่าเหตุผล

FacebookLineTwitterLinkedInEmailCopy LinkPrint
           Cognitive Bias หรือความลำเอียงในการตัดสินใจ คือลักษณะของอาการ ที่สามารถเกิดขึ้นกับทุกคนบนโลกใบนี้ ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับองค์ประกอบหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็น ระบบความคิดของคุณ รวมไปถึงพื้นฐานครอบครัว สภาพความเป็นอยู่ การเลี้ยงดู การศึกษา สังคมการทำงาน สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ละ จะส่งผลต่อการตัดสินใจของคุณ ไม่ว่าจะเป็นการตัดสินใจในเรื่องทั่วไป หรือการตัดสินใจในเรื่องงาน
           แน่นอนละ ไม่มีใครตัดสินใจได้ถูกต้อง 100% หรือการตัดสินใจของเราจะถูกใจทุกคน ยิ่งหากคุณเป็นผู้นำด้วยแล้ว การตัดสินใจภายใต้ความยุติธรรมและความไม่ลำเอียง คือสิ่งที่ลูกน้องทุกคนอยากเห็น

Cognitive Bias ไม่ติดแต่ก็ผิดไปหมด ลำเอียงมากกว่าเหตุผล

           ว่ากันตามหลักจิตวิทยาแล้ว เหตุผลของความลำเอียงเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุมาก แต่ 10 ข้อต่อไปนี้ ของ Cognitive Bias เป็นความลำเอียงหลัก ๆ ที่มักเกิดขึ้น แล้วมีผลต่อการตัดสินใจในเรื่องงาน ที่หากคุณเลี่ยงได้ก็ควรที่จะเลี่ยง

1. Framing effect ลำเอียงภายใต้กรอบที่กำหนด

           อธิบายให้เห็นภาพชัด ก็อย่างเช่น อาหารปริมาณเท่ากันแต่ใส่จานคนละขนาด คนก็จะเข้าใจว่าอาหารที่อยู่ในจานใหญ่มีปริมาณที่น้อยกว่าจานเล็ก หรือการตั้งคำถามแบบมีคำตอบชี้นำแฝงไว้ เพื่อให้คนตอบคำถาม ตอบไปตามกรอบของผู้ถาม หากเป็นแง่ของการทำงานแล้วละก็ หัวหน้างานอาจโยนโปรเจคให้กับทีม แต่กำหนดขอบเขตของไอเดียเอาไว้แล้ว ทำให้งานที่ออกมา ไม่ได้มีอิสระทางความคิด หรือเป็นไอเดียที่เกิดจากคนในทีมอย่างแท้จริง

2. Confirmation bias ลำเอียงภายใต้ความเชื่อของตัวเอง

           คือเรื่องอะไรก็ตามที่มีข้อมูลตรงกับชุดความคิดหรือความเชื่อของเรา จะเกิดความลำเอียงว่าเป็นความจริงขึ้นมาทันที Bias นี้เกิดขึ้นได้บ่อยที่สุด เพราะการที่มนุษย์เลือกที่จะเชื่อข้อมูลที่ตรงกับความเชื่อตัวเองขึ้นมา และจะปิดรับความเชื่อหรือข้อมูลอื่นที่ขัดแย้งกับความเชื่อของตัวเองทันที หากเป็นหัวหน้างานแล้ว ก็จะชอบลูกน้องที่คล้อยตามหรือมีความคิดแบบเดียวกัน ซึ่งถือเป็นความลำเอียงอย่างหนึ่ง

3. In-group bias ลำเอียงตามเสียงส่วนใหญ่ในกลุ่ม

           ความลำเอียงที่อาจเกิดขึ้นแบบไม่รู้ตัว คือการมีความเห็นโน้มเอียงไปตามกลุ่มที่เราอยู่แบบไม่รู้ตัว เช่น คุณมีแชทกลุ่ม Management Team แล้วเสียงส่วนใหญ่ในกลุ่มอาจขัดแย้งกับกับงาน หรือทีมงานของคุณ แต่คุณก็เลือกที่จะตัดสินใจตามเสียงส่วนใหญ่ในกลุ่มนั้นโดยไม่มีการโต้แย้ง แทนที่จะทำการประเมินงานจากความเป็นจริงหรือประเมินด้วยความคิดเชิงวิเคราะห์

4. Fundamental attribution error ลำเอียงจากความเชื่อเก่า ๆ

           คือการที่เราไปตีความ หรือมีความเข้าใจผิด ที่เกิดจากความเชื่อตั้งแต่โบราณในอดีต เหมือนเป็นความเชื่อต่อ ๆ กันว่า ว่า คนที่ทำชั่ว ต้องเป็นคนชั่วแต่เพียงอย่างเดียว ทั้งที่ความเป็นจริงแล้ว เขาอาจไม่ใช่คนชั่วร้าย แต่ถูกสถานการณ์บังคับให้ต้องทำเรื่องไม่ดีก็ได้ เมื่อเป็นเรื่องการทำงานแล้ว หากคุณตัดสินคนจากการทำงานผิดพลาดแค่ครั้งเดียว ว่าเขาทำงานไม่เก่ง แล้วไม่มอบหมายงานหรือโปรเจคใหม่ ๆ ให้อีกเลย แบบนี้ถือเป็นการตัดสินใจที่ผิดพลาด

5. Anchoring ลำเอียงเพราะเชื่อเร็วเกินไป

           พอรับสารหนึ่งมา แล้วไม่ผ่านการคิด วิเคราะห์ แยกแยะ เหตุและผล แต่เลือกที่จะส่งผ่านข้อมูลนั้นต่อไปเลย ถือเป็นความลำเอียงประเภทหนึ่ง เพราะข้อมูลที่ส่งผ่านไปนั้น อาจไม่ใช่ข้อมูลที่ถูกต้อง

6. Halo Effect ลำเอียงเพราะตัดสินจากภายนอก

           เป็นความลำเอียงที่เกิดขึ้นได้ง่ายสุดในชีวิตประจำวัน แค่เห็นคนนั้น เป็นคนนิ่ง ๆ ไม่พูด ก็ไปตัดสินแล้วว่า เขาเป็นคนหยิ่ง ขาดมนุษยสัมพันธ์ หรือคนนี้แต่งตัวแย่ ที่บ้านต้องฐานะยากจนแน่เลย ถือว่าผิดตั้งแต่ไปตัดสินเขาจากภายนอกแล้ว ยังไม่นับรวมหากคุณต้องทำงานร่วมกัน คนภายนอกที่อาจดูนิ่ง แต่จริง ๆ อาจเป็นคนน้ำใจงาม ช่วยเหลือเพื่อนร่วมทีมได้ดีก็เป็นได้

7. Self-serving bias ลำเอียงเพราะเชื่อว่าตัวเองถูก

           สิ่งนี้มักเกิดขึ้นกับหัวหน้างาน หรือตำแหน่งซีเนียร์ เพราะคิดว่าตัวเองมีประสบการณ์มากกว่า สิ่งที่ตัวเองคิดจึงเป็นสิ่งที่ถูกต้องเสมอ เพราะอาบน้ำร้อนมาก่อน คิดแบบนี้ถือว่าไม่ถูกต้อง และลำเอียง แถมบางคนอาจหนักถึงขั้นไม่ยอมรับว่าตัวเองผิด หากงานพลาดขึ้นมา ก็จะโทษโน่นโทษนี่

8. Availability heuristic ลำเอียงเพราะฉันรู้ดีที่สุด

           อันนี้จะเข้าข่ายหลงตัวเองหน่อย ๆ มักเกิดกับคนเก่ง ๆ ที่คิดว่าความคิดของตัวเองนั้นเจ๋งสุด และมักหาเหตุผลมาหักล้างความคิดของตัวเอง หนักข้อเข้าก็คือ ไม่ยอมรับความจริง จะเชื่อแต่ความคิดของตัวเอง หากเป็นการทำงานแล้ว คุณคือคนที่ไม่ยอมให้ไอเดียคนอื่นมาหักล้าง ไอเดียของคุณได้ ไม่เปิดรับฟังความเห็นและเหตุผลของไอเดียคนอื่น ๆ เชื่อว่าตัวเองว่าดีที่สุด

9. Sunk Cost Fallacy ลำเอียงแบบทับถมชุดความคิด

           เรียกว่าเป็นการต่อยอดของความลำเอียงก็ไม่ผิด รู้ทั้งรู้ว่าที่เราคิดนั้นมันผิด หรือกำลังทำงานผิดทางไปมาก แต่ก็ยังไม่หยุด จะยังคงเดินหน้าทำงานอย่างผิด ๆ ต่อไป เรียกว่าเป็นการทับถม สะสมความเสียหาย จนสุดท้ายก็ยากที่จะแก้ไขได้ หากเป็นการทำงาน ก็เช่นจะเสนอแต่ไอเดียเดิม ๆ ทั้งที่ลูกค้าไม่ซื้อ แต่ก็ยังจะทู่ซี้ขายซ้ำ ๆ ต่อไป สุดท้ายลูกค้าไม่ให้โอกาสแก้ไข กลับเลือกโยนงานชิ้นนี้ให้กับบริษัทอื่นแทน แบบนี้เป็นต้น

10. Belief bias ลำเอียงตามความเชื่อที่เรามี

           คุณมีความเชื่อเป็นพื้นฐานอยู่ในใจไว้แล้วจึงแทบจะไม่พิจารณาความจริง หรือข้อโต้แย้งทางความคิดใด ๆ เลย แถมคุณจะยังปกป้องความคิดที่คุณมี หากใครหาทางโต้แย้งอีกด้วย

           ถ้ารู้ตัวแล้วว่าเรากำลังจะเข้าข่าย Cognitive Bias กับเรื่องใดเรื่องหนึ่งแล้ว ให้พยายามปรับใจ เปิดใจ แล้วอย่าเพิ่งไปตั้งการ์ดหรือตั้งแง่กับความคิดเห็นตรงข้าม ให้เลือกรับฟัง แล้วนำมาคิด วิเคราะห์ แยกแยะ ตกตะกอนเสียก่อน หากผ่านกระบวนการคิดแล้วปรากฏว่าความเห็นเหล่านั้นยังไม่ตรงกับคุณก็ถือว่า คุณลำเอียงน้อยที่สุดแล้วละ

           แต่หากอยากหางานแบบไม่ต้องกลัวว่าจะลำเอียง คลิกโหลดแอปพลิเคชัน JobsDB มาไว้เลย อยากคลิกสมัครงานตอนไหนก็ได้ สะดวกทุกที่ ทุกเวลา พร้อมอัปเดตงานใหม่ ๆ ก่อนใคร

ดาวน์โหลดได้แล้ววันนี้ทั้ง iOS และ Android

jobsDB Mobile App

คว้างานที่ใช่ ด้วยการค้นหางานที่ง่ายและรวดเร็ว พร้อมทั้งจัดการเรซูเม่อย่างมีประสิทธิภาพ ให้คุณอัปโหลด ดู และลบได้ทุกเมื่อที่ต้องการ เพลิดเพลินไปกับประสบการณ์การใช้งานแสนง่าย ด้วยระบบ AI ใหม่ ช่วยค้นหางานที่ตรงใจมากขึ้นถึง 6 เท่า​

5 สัญญาณ พนักงานหมดใจกับงาน

หัวหน้าที่ไม่ได้รับการยอมรับจากลูกน้อง

เรื่องจริงผ่านสังคมการทำงาน : เมื่อความไม่ยุติธรรม ความภักดีที่มีต่อองค์กรจึงหายไป

ความเงียบทรงพลัง ของผู้นำแบบ Introvert

บทความยอดนิยม
           ในวันที่เรียนจบมหาวิทยาลัยถือว่าเป็นเหมือนวันแรกของการก้าวเข้าสู่ชีวิตจริงอย่างแท้จริง เพราะจะต้องเปลี่ยนจากช...
วิกฤต COVID-19 ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาขณะนี้ ส่งผลต่อคนทำงานและผู้สมัครงานที่ได้รับผลกระทบทั้งทางด้านสุขภาพและการทำงาน ไม่...
           ต้องบอกเลยว่าเป็นเรื่องปกติ ที่คุณจะไม่สามารถเดาใจของฝ่ายบุคคลที่สัมภาษณ์งานออก เพราะถือเป็นหน้าที่สำคัญของ H...
           อาการ Burnout หรือภาวะหมดไฟในการทำงานนั้นเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ บริษัทควรสร้างบรรยากาศการทำงานและให้การสนับ...
           ต้องยอมรับว่าเกือบปีที่ผ่านมา เราได้เรียนรู้และพบกับการเปลี่ยนแปลงมากมาย จากการระบาดของโควิด-19 ทำให้ได้ค้นพบ...

คำค้นหายอดนิยม

บทความที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ
Scroll to Top